Preludia - Unofficial website for Rafal Blechacz

Blog

Jan 2, 2007

A review from opusklassiek (the Netherlands)

by Aart van der Wal, November 2013

Rafal Blechacz (1985) begon al op zijn vijfde met pianolessen. Hij was nauwelijks elf toen hij al meedeed aan uiteenlopende concoursen in en buiten Polen. Zijn internationale doorbraak kwam in 2005, nadat hij alle prijzen in de wacht sleepte die het Internationaal Chopin Concours in Warschau maar te vergeven had: niet alleen de hoofdprijs maar ook de hoogste prijs in de categorieën concert (op. 11), sonate, polonaise en mazurka (waarom niet nocturne, vraag ik me af). Maar misschien het meest opvallende was toch wel dat de jury bij monde van Piotr Paleczny van mening was dat Blechacz qua muzikaliteit zo met kop en schouders boven alle andere deelnemers uitstak dat een tweede prijs niet kon worden vergeven. Een ander jurylid, de Ierse pianist John O’Connor, beschouwde de pas twintigjarige Blechacz als een van de grootste kunstenaars die hij ooit had ontmoet. Bij Deutsche Grammophon moet men toen ook de oren hebben gespitst: eind mei 2006 tekende Blechacz het platencontract. Daarmee trad hij in de voetsporen van zijn grote Poolse collega Krystian Zimerman, die in 1975 het Chopin Concours op zijn naam had gebracht.

Op zondag 10 november a.s. is Blechacz terug in Amsterdam, in de serie Meesterpianisten van Marco Riaskoff. Op het programma: Mozarts Sonate KV 311, Beethovens Sonate op. 10 nr. 3, Chopins Polonaises op. 40 nr. 1 en 2, het Scherzo nr. 3 en Szymanowski’s Eerste sonate. Het zal ongetwijfeld een gedenkwaardige avond worden. Wie zo lang niet kan wachten, kan het spel van Blechacz op 1 november in de Philharmonie in Haarlem bewonderen.

Blechacz behoort met zijn Poolse landgenoten Piotr Anderszewski en Zimerman tot de absolute wereldtop. Als u het drietal ‘live’ wil vergelijken: Anderszewski treedt op 10 april 2014 op in Amsterdam, Zimerman een maand later, op 15 juni.

Terug naar het spel van Blechacz die in ‘zijn’ Chopin laat horen dat diep muzikaal inzicht, verbeeldingskracht en technisch meesterschap altijd nog de beste ingrediënten zijn voor fascinerende vertolkingen die zelfs als ze al lang vervlogen zijn, nog steeds blijven nasudderen. Dit is het spel van de meesterpianist die meerdere dimensies weet aan te boren en de expressieve gelaagdheid waaraan deze muziek zo rijk is op grandioze wijze gestalte geeft. Hij doet dat met een rijk palet aan klankkleuren, minuscule of juist meer uitwaaierende rubati, accelerandi, accentuering en ritmisch gevarieerde, uiterst fijnzinnige pulsatie. Dit alles moet goed overdacht zijn, wat tevens de wonderlijke paradox oplevert van het onvoorspelbare, vrije, bijna improvisatorische: er is de overheersende indruk van flexibiliteit, de muziek beweegt zich in vrije dimensies die evenwel worden beheerst door een conceptuele manier van denken die voortdurend richting geeft aan dit schitterende discours.

Blechacz’ Chopin is, zo blijkt uit de voorliggende opnamen, consistent. Door zowel de préludes en de concerten als de polonaises loopt diezelfde artistieke rode draad, diezelfde connectie waarbinnen alles tot in het kleinste detail wordt gerealiseerd. Blechacz verlaat zijn meester niet en beweegt zich in een volmaakte creatieve dialoog met de partituur. Er is een sterk avontuurlijke kant aan zijn spel, de wil om de traditie naar de eigen hand te zetten, maar tegelijk met het besef dat de wortels van deze muziek én van hemzelf, Pool in hart en nieren, een dominante rol moeten vervullen. Dat is in ieder geval een aspect van zijn vertolkingen: ze leveren de spanningsbogen op een vaak zeer grillige route. Per saldo is dit Chopin-spel dat met zijn romantische maar volkomen natuurlijk uitgewerkte contrasten tussen hemelbestormende exploraties en dieplyrische ontboezemingen uiterlijk vertoon heeft ingewisseld voor de empathie die ook na herhaald beluisteren een overweldigende indruk maakt. Dit is spel dat helaas maar zelden wordt gehoord, waarvoor men door de knieën gaat en waarnaar misschien wel onbewust wordt verlangt. En dat op grond van een concept dat volstrekt helder is en van een perfectie getuigt die bijna ademloos maakt. Complexiteit en eenvoud gaan bij Blechacz hand in hand, met de diep gevoelde essentie altijd binnen handbereik. Blechacz citeert niet, maar hij vertelt, een eigenschap die hij deelt met een Horowitz en een Rubinstein. En dan te bedenken dat Blechacz nu pas achtentwintig is!



Wie kan zich in al die aspecten met Blechacz meten? Om niet al te ver terug in de tijd te gaan en dichtbij DG te blijven: Pollini (zijn kijk op met name de Préludes is en blijft een fenomeen en, zijn EMI-opname van het Eerste pianoconcert, toen vrijwel net zo jong als Blechacz nu, met Paul Kletzki aan het roer is een ware 'klassieker'), Martha Argerich vanaf het prille begin tot nu (haar debuut-cd voor DG blijft fascineren), Zimerman van de vier Balladen, Stefan Askenase misschien. Het is treffend dat het spel van Blechacz de passie en de spontaniteit uitstraalt die we ook terugvinden bij Martha Argerich. Er zijn tussen haar visie op Chopin en die van Blechacz eerder overeenkomsten dan verschillen aan te wijzen (wat trouwens ook geldt voor de combinatie Argerich/Abbado en Blechacz/Semkow). Zimerman daarentegen staat daar dan weer verder vanaf. Wie bijvoorbeeld de beide Chopin-concerten van Zimerman naast die van Blechacz legt, stuit bij Zimerman op een minder pregnant uitgewerkt ritmisch fundament en zijn de fraseringen meer thematisch en minder vanuit de harmonie gedacht: de vloeiende beweging domineert. Het is ook evident dat de Poolse dirigent Semkow, een oudgediende en gepokt en gemazeld in dit repertoire, voor een minder plichtmatige orkestbegeleiding heeft gezorgd dan Carlo Maria Giulini, waarbij de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het KCO gewoon een beter orkest is dan het Los Angeles Philharmonic toen. Waarbij het de taak is van iedere dirigent om de nogal vlakke orkestpartij kleurrijk leven in te blazen. We mogen ons tegenwoordig overigens gelukkig prijzen dat de gehele inleidende orkestexpositie wordt gespeeld: vroeger werd die danig ingekort, zelfs nog tot in de jaren zeventig.

En Lang Lang? Er gaapt een onoverbrugbare kloof tussen diens naar het sentimentele, epaterende neigende spel en de wijze waarop Blechacz zich voegt naar de zich ontwikkelende dramatiek en lyriek in de muziek. Blechacz heeft ook een beter, zo u wilt groter beeld van de muzikale structuur en werkt die navenant uit. Waar Blechacz het hart, de kern opzoekt, blijft Lang Lang - het is de consequentie van zijn aanpak - aan de buitenkant. Blechacz neemt de handschoen op die onmiddellijk past. Bij Lang Lang is die afwisselend een maat te groot of te klein. Pregnante harmoniewisselingen mis je bij Blechacz nooit, hij speelt er als het ware naartoe, licht ze zo op dat het expressieve karakter van de muziek naar een hogere dimensie reikt. Dat is niet gekunsteld, opgelegd, maar maakt deel uit van de natuurlijke stroom die Blechacz voortdurend onderhoudt. Stilistische overeenkomsten met het grandioze spel van de veel te vroeg gestorven Youri Egorov dringen zich op. We zijn in het huis van de dichter. Blechacz’ Chopin is van het kaliber om mee te leven; en daarmee is alles samengevat. We mogen ons gelukkig prijzen dat ‘zijn’ klank zo mooi door de DG-technici werd gevangen.

DG heeft nog meer jonge pianistieke ijzers in het vuur: de Canadees-Poolse Jan Milosz Lisiecki, pas achttien, maar her en der al tot een van de allergrootste pianotalenten uitgeroepen en door een Engels muziektijdschrift tot 'Jonge Artiest van het Jaar'. We zullen het ongetwijfeld nog gaan zien en horen! Dichter bij huis zijn het de broers Jussen die zich in de belangstelling van het gele label mogen verheugen, twee talenten die al danig van zich hebben doen spreken en waaraan we uiteraard eveneens aandacht zullen besteden. Alles op zijn tijd, zal ik maar zeggen.




Gilmore Artist Award (Video)

Rafal Blechacz was selected the 2014 Gilmore Artist, the prestigious award given to only one artist every four years.

Full video clip of the recital + interview on the official announcement of the Award, Jan.8, 2014.


Pieces he played on this occasion.


Chopin - Waltz op. 34 no. 2



Beethoven - Scherzo from the Sonata, op. 2 no. 2



Mozart - Allegro con spirito from Sonata in D major, K. 311




Beethoven - Largo from the Sonata in D major, op. 10




Chopin - Polonaise, Op. 40 in A major




Chopin - Polonaise Op. 40 in C minor




Debussy -- Claire de Lune, 3rd Mvnt, Suite Bergamasque

NRC, May 10, 2012

From NRC, May 10, 2012
Click to enlarge the articles.





Jan 1, 2007

Other Videos --interviews, etc...

Interview by TVP, April, 2012

Prawdę mówiąc - Rafał Blechacz: kocham grać na fortepianie (To tell the truth - Rafał Blechacz: I love playing piano)


Blechacz's thoughts on Beethoven's piano concerto No.4, video interview in Paris, March, 2011.




News conference in San Sebastián, Spain, on August 26, 2010.


From Chopin 2010 website, interview about Chopin, philosophy, etc...(Polish)


From TVP website"Chopin 1810-1839", video titled "The Winner Rafal Blechacz", interview, clips from 2005 Chopin Competition, performance of Concerto in E minor.


Interview and clips from the recital in Yokohama, Japan in Oct. 2010, produced by AFP (French)
(In English- - Fragments related to Blechacz.)

Rafal Blechacz was only 20 years old when he won the Chopin Competition in 2005.  He comes from a small remote village in the north of Poland. His virtuosity and his shady complicity with the music of Chopin were deeply touching when he played..  Since then his life has been radically developing.

“After winning the competition, I started my international career.  I had always dreamed of playing all over the world, but after winning the competition, I realized the dream”, he confessed emotionally.

Tonight he is in Yokohama, Japan.  Next months, he’ll be playing in Paris, London, Berlin, Vienna.  His program, of course, includes Chopin, the composer who changed his life.  Wherever he is, he says that by playing Chopin's music, he feels at home.

Interview and clips from rehearsal in Vienna, December, 2010, produced by ATV.


Chopin Prelude op.28-20, in Hamburg, 2007

Other interviews (audio, Polish)

▶Interview with Adam Rozlach of Polish Radio1 just before Chopin’s Birthday Concert, Feb. 2010


▶Interview with Anna Skulska, Polish Radio2, just before Chopin’s Birthday Concert, Feb. 2010.

▶Interview with Adam Rozlach of Polish Radio1, July 2009. About recording of Chopin’s concertos, future plans, etc…

▶Blechacz joined a panel discussion about philosophy and music interpretations held at Uniwersytet Mikołaja Kopernika (Nicolaus Copernicus University) on April 20, 2010. (Video)




▶Related story


▶Blechacz gave an interview to radio station in Poznań, May 2010.

▶Related story "Philosophy enriches and develops me".

Other Audio


From recording session of his DG debut album "Chopin Complete Preludes", August, 2007.
Prelude op.28-13




Prelude op.28-14, 15



Prelude op.28-20






Prelude op.28-24





From PROMO videos of his album "Chopin Polonaises" that was released in Sept. 2013.
Polonaise op.26-1



Polonaise op.40-1





You can hear some clips from Rafał Blechacz's album "DEBUSSY, SZYMANOWSKI", (audio)

Click to hear music.

Claude Debussy (1862 - 1918)
Pour le piano, Prélude
Estampes, Pagodes

Karol Szymanowski (1882 - 1937)
Prelude and Fugue in C sharp minor, Prelude
Sonata in C minor, Op.8, 1. Allegro moderato


*****
You can hear some clips from Rafał Blechacz's album on KlassiAkzente's updated website. (audio).

Claude Debussy
Pour le piano, Sarabande
L'Isle joyeuse

Karol Szymanowski 
Sonata in C minor, Tempo di Minuetto

Click picture to go to  KlassikAkzente.


*****
Minnesota Public Radio on March 24, 2011, introduces Rafał Blechacz's performance from his recital on Feb. 6 at Sundin Music Hall, Hamline University, Saint Paul, MN.

"From his sold-out Frederic Chopin Society recital last month, Rafał Blechacz demonstrates the awe-inspiring artistry that makes him one of the top pianists in the world".
(Steve Staruch, Minnesota Public Radio)

"Rafał's music is a message from God that brings consolation to all of us."
(Marlena, my mentor)


Frederic Chopin, Polonaise in C-sharp minor, Op. 26/1 and Polonaise in E-flat minor, Op. 26/2




(Courtesy Frederic Chopin Society)








Die Zeit No.12, March 15, 2012


Früh vollendet
Der Pianist Rafal Blechacz kann mehr als großartig Chopin spielen
Von Wolfram Goertz

Ein Volk im Ausnahmezustand.  Die Zeitungen überschlagen sich.  In seiner Heimatstadt wird geflaggt, denn der junge Mann hat die Krone Zurückgeholt.  Lange galt sie verloren an Virtuosen, an Meister des Raffinements, an Schlachtrossflüsterer und Sinneszauberer.  Jetzt aber klingt Musik auf einmal wieder pur, gänzlich authentisch, die Botschaft der Musik, die da erklingt, kommt aus ihrem Innersten, und manchem scheint es, dass Chopin selbst zum Publikum spricht - hell, lebhaft, fesselnd und doch melancholisch bis ins Mark.
     Im Jahr 2005 gewann der junge polnische Pianist Rafal Blechacz den Warschauer Chopin-Wettbewerb eine Konkurrenz, in deren Verlauf auch Hausmeister in Krakau, Arbeitslose in Lodz und Hostessen in Warschau neugierig auf den Ausgang werden.  Schließlich geht es um ein patriotisches Erbe und um den größten Komponisten, den das Land Hervorgebracht hat.  Blechacz‘ großer Landsmann Krystian Zimerman hatte den Chopin-Wettbewerb dreißig Jahre zuvor gewonnen, seitdem siegten Kandidaten aus aller Herren Länder.  Blechacz nun schlug seine Gegner nicht einfach nur, indem er die Jury auf seine Seite brachte: Sie wurde beinahe zu seiner Gemeinde.  Sie verlieh ihm den ersten Preis und sämtliche vier Spezial-preise, und wie zur Demütigung des gesamten Teilnehmerfeldes vergab sie keinen zweiten Preis.  Auffalliger, eindeutiger, gewaltsamer lassen sich Unterschied und Abstand nicht darstellen.  Ktzstian zimerman rief sogleich an, um zu gratulieren, und als sich die beiden Pianisten erstmals trafen, stand am Anfang eine Umarmung.
     Seitdem ist Blechacz oft in seiner Hauptrolle als Chopins jüngster Testamentsvollsrecker tätig geworden.  Er hat mehrere Kontinente erobert, ein solcher Sieg ist ein Katapult, das einen hoch fliegen lässt.  Trotzdem hat der junge Mann sich erstaunliche Bodenhaftung bewahrt, hat seine Herkunft, die Bescheidenheit, nie aus den Augen verloren.  Manche Kritiker preisen jetzt schon Blechacz‘ Diskretion, seine klassizistische Gesinnung.  Aber akademisch beruhigt ist der jetzt 26-Jährige keineswegs.  In Wirklichkeit ist er – und das ist das Spektakuläre – ein unerhörter Szstematiker.
     Nach dem Sieg in Warschau nahm ihn die Deutsche Grammophon unter Vertrag, der er zunächst eine sensationelle Aufnahme von Chopins Preludes spendierte.  Dann legte er mit Sonaten der Wiener Klassik nach, nahm sodann die beiden Chopin – Konzerte mit dem Concertgebouw Orchestra Amsterdam auf, wofür er den Jahrespreis der Deutschen Schallplatten-kritik bekam – und jetzt hat er Klavierwerke von Claude Debussy und Karol Szymanowski eingespielt.  So betreibt der Pianist die Ausweitung der Kampfzone.
     Für den Chopin-Wettbewerb hatte Blechacz, der Junge aus dem oberschlesischen Dorf Nakel, nicht sonderlich trainiert.  Er erschien ihm eher wie eine Mautstation, die man notwendigerweise auf dem Weg zum Solistendasein passieren muss.  Mit seiner Lehrerin Katarzyna Popowa-Zydron hatte er die Wettbewerbsstücke gewissenhaft präpariert, aber seine zukunft nicht von einem Preis abhängig gemacht.  2005 steckte er noch mitten im Studium, und die öffentliche Kür zu einem der besten Nachwuchspianisten der Welt hatte für ihn anfangs etwas Irreales.  Es spricht sehr für seine Erdung, dass Blechacz nicht größenwahnsinnig wurde.
     Von den ersten größeren Honoraren Kaufte er sich und seiner Familie (Vater, Mutter und Schwester) ein schönes Haus auf dem Land, wo er heute noch lebt und arbeitet, beschränkt die Zahl der Konzerte pro Jahr auf maximal 40 und weigert sich hartnäckig, innerhalb Europas allzu oft im Flugzeug zu sitzen.  Die Reisen zu den Konzertorten bewältigt er gemeinsam mit seinem Vater im Auto – und spätestens jetzt werden die Parallelen zu Krystian Zimerman sehr offenkundig.  Den ruft er manchmal aus Verbundenheit an, und dann sagt Zimerman lakonisch: >>Ich stehe hier gerade 25 Kilometer vor Madrid im Stau.<<Zimerma reist ebenfalls im Auto zu allen Konzerten und transportiert stets seinen eigenen Flügel im Anhänger.  So weit in der Idiosynkrasie ist Blechacz noch nicht.  Einstweilen fügt er sich artig in den Betrieb, akzeptiert die Instrumente vor Ort und vertritt seine Rolle als Chopinist.
     Wer bei Blechacz genau hinhört, erkennt eine singuläre Begabung, die sich genaueste Gedanken über den Klang macht.  Schon auf der CD mit den Chopin-Preludes war das aufgefallen.  Sein Spiel hat etwas früh vollendet Distinguiertes, eine fast unheimliche Genauigkeit des Erzählens.  Im keinem Takt ist Blechacz ein Salonkuschler oder ein geschmeidiger Lieferant jener Poesie, die tief in Gefühl getränkt ist.  Vielmehr Herrscht da eine wunderbare Deutlichkeit, eine fliegende Transparenz, als fahre ein Computertomograf mit rasender Geschwindigkeit um die Musik herum und taste sie auf ihr Relief und ihre inneren Strukturen ab.  Durch die Sechzehntelkurven in der linken Hand des G-Dur-Prelude ist kaum jemals zuvor ein Pianist so unwattiert, so brillant und pedalfrei geeilt wie Blechacz.  Selbst Artur Rubinstein oder Martha Argerich spielen das rauschender, pompöser.  Blechacz erfüllt durch sein flammendklares Piano.  Anderswo had man das Gefühl, hier verstehe ein junger Pianist bereits tiefste Geheimnisse.  Wie er im düsteren cis-moll-Mittelteil des berüchtigten Regentropfen-Prelude (das er gänzlich unmanieriert und zügig vorträgt) eine Mittelstimmen-Melodie abtönt, von der man eidesstattlich erklären möchte, dass sie in dem Stück nicht vorkommt – das ist Klavierspiel der Sonderklasse.  Und aus dem wiederholten tiefen As im Schlussteil des As-Dur-Prelude macht er einen regelmäßig in die unverdächtige Lyrik hallenden Gong aus einer anderen Welt; und der Hörer wundert sich, wieso das so schön und geistvoll noch kein anderer gespielt hat.
     Die aktuelle Debussy Szymanowski-Platte wehrt vollends den Verdacht ab, in Blechacz wachse nur ein trefflicher Spezialist für die Romantik heran.  Klugerweise hat der junge Pole auf die bekannten Zyklen verzichtet und bietet stattdessen Pour le Piano und die Estampes, und abermals frappieren pianistische Lesarten, die fast auf den Grund der Stücke schauen.  Wie er die wiegende Habanera in La soiree dans Grenade plötzlich härtet und in den kühl anklopfenden Akkordketten eine drängende Bitterkeit zum Vorschein bringt, das ist mehr als Impressionismus, mehr als raffinierte Nebligkeit.  Blechacz zeigt uns Debussy als Romancier, dessen Nuancen mit dem Bleistift koloriert wurden.  Für ihn ist der Franzose ein Klassiker, keinh Aquarellist.
     Rafal Blechacz umgibt sich nicht mit Allüre, er ist immer noch das behütete Kind anständiger Leute, das allerdings langsam mit dem Image des Ausnahmepianisten zurechtkommen muss.In Interviews hüllt er sich in Zurückhaltung und gibt Allgemeinplätze von sich.  Wer aber Szymanowskis wahnwitzige, expressive frühe c-moll-Sonate so existenziell spielt, ist kein Leisetreter, sondern dringt bereits in die Ausdruckszonen der Moderne vor.  Natürlich ist der Pole Szymanowski ein lieber Landsmann, aber das Patriotische interessiert Blechacz weniger: Es ist für ihn einfach faszinierende Musik, und so spielt er sie auch.  Einstweilen muss er freilich viel Chopin spielen.  Das ist der Fluch des großen Preises.


Interview on CD "Chopin Polonaises", Poland

From an interview with Rafał Blechacz published by Gazeta Wyborcza on Sept. 18, 2013.
The interview was broadcast by Poland Radio 2 a few days before.


Jacek Hawryluk:Twoją dyskografię chopinowską rozpoczęły preludia, potem słuchaliśmy koncertów, teraz ukazują się polonezy. Masz konkretny plan, według którego poruszasz się w katalogu utworów Chopina?

Rafał Blechacz: Płyta z polonezami jest naturalną konsekwencją pracy nad tym repertuarem. Miałem je gotowe do nagrania już dużo wcześniej. W marcu ubiegłego roku powiedziałem sobie: "Nagram polonezy op. 26, op. 40 i te trzy wielkie, ostatnie: fis-moll, As-dur i Poloneza-Fantazję". Odkładanie tego projektu nie miało sensu. Pamiętam, że Poloneza-Fantazję grałem w 2006 r. na pierwszym tournée po Japonii. Dałem wtedy 12 recitali i na każdym go wykonywałem. Już wtedy miałem poczucie, że z koncertu na koncert "przybliżam się" do tego utworu. Później podobnie stało się z pozostałymi.

Gdzie powstało nagranie?

- W Hamburgu, w tym samym studiu, w którym nagrałem "Preludia" Chopina, a potem płytę z utworami Debussy'ego i Szymanowskiego. Te same warunki, ta sama ekipa. I wspaniały fortepian - koncertowy steinway model D, idealny do polonezów Chopina.

To było moje szóste wejście do studia nagraniowego, licząc płytę zarejestrowaną jeszcze przed Konkursem Chopinowskim. Ważne jest prezentowanie materiału na koncertach - bo nie jest komfortowo wchodzić do studia z utworem, którego nigdy nie grało się na estradzie. Powiem więcej, to konieczny warunek, by interpretacja był swobodna. Na pewnym etapie pracy nad polonezami zdałem sobie sprawę, jak dużą swobodę wykonawczą dają artyście, i to w różnych elementach, te kompozycje.

Uchwycenie powagi tańca, jego idiomu to najważniejsze zadanie dla pianisty wykonującego polonezy. Ale co było najtrudniejsze?


- Gdy zapadła decyzja o rejestracji, trudności nagle zniknęły, czułem się już na siłach, by podjąć się nagrania. Ale pamiętam, że w fazie przygotowania miałem problemy z oddaniem mrocznego charakteru polonezów es-moll i c-moll. Jak zinterpretować tę ciemność i grozę, którą Chopin osiąga, używając niskich rejestrów? Zagranie pianissimo odpowiednich akordów nie wystarczy. Kombinowałem z pedalizacją, ale nie tędy droga. Później przyszło oświecenie, że trzeba myśleć harmonicznie.

W pamiętnym dla ciebie Konkursie Chopinowskim w 2005 r. otrzymałeś także nagrodę specjalną za najlepsze wykonanie poloneza. Dziś, wydaje mi się, jesteś już na innym etapie...

- To naturalne, że pianista, który wykonuje te same utwory - na przestrzeni kilku lat, w różnych warunkach koncertowych i na innych fortepianach - nabywa doświadczenia i odwagi.

Jeśli chodzi o poloneza As-dur op. 53, tempo jest teraz minimalnie żwawsze, ale też zatrzymanie się na pierwszej wartości rytmicznej i uwypuklenie kulminacji robią lepsze wrażenie. Przez to dźwięk jest szlachetniejszy. Może mam większą swobodę w części oktawowej? Tutaj zdecydowałem się na duże rubato.

Ale zbytnie analizowanie tego, co było kiedyś, nie ma większego sensu.

Chopin w jednym z listów do rodziny w grudniu 1845 r. pisał: "Teraz chciałbym skończyć Sonatę z wiolonczelą, Barkarolę i coś jeszcze, co nie wiem, jak nazwę, ale wątpię, żebym miał czas, bo się rwetes zaczyna". To "coś jeszcze" to Polonez-Fantazja, utwór, który sprawiał wiele kłopotu muzykologom, o pianistach nie wspominając. Jaki był twój klucz do niego?

- To niesamowity utwór. Już we wstępnej fazie pracy miałem wręcz momenty, gdy łzy napływały mi do oczu - tyle tu gorzkiego żalu, cierpienia, napięcia. I tej polonezowej strojności, zwłaszcza w pierwszej fazie utworu, kiedy Chopin prezentuje typowy rytm i melodie na podstawie tego rytmu.

Wkrótce po tournée po Japonii odszedłem od jego wykonywania, ale nie przestałem o nim myśleć. Wróciłem do niego w 2010 r. i kończyłem nim prawie każdy recital. Po takiej kompozycji ma się problem, co zagrać na bis, bo moim zdaniem po ostatnim akordzie Poloneza-Fantazji nie powinno się niczego dodawać. Czasami więc decydowałem się na mazurek a-moll op. 17. Może jakieś preludium chorałowe Bacha, by pasowało?

W zasadzie należałoby nagrać na jednym krążku sześć polonezów, a na drugim tylko Poloneza-Fantazję. To zobrazowałoby znaczenie tej kompozycji, bo jest to utwór odrębny, trudno porównać go nie tylko z pozostałymi polonezami, ale też z innymi utworami Chopina. To jest metafizyczny poemat o cierpieniu. Jest tam takie specyficznie miejsce, po odcinku chorałowym, pełne tęsknoty i depresji. I nagle pojawia się pauza z fermatą, która symbolizuje dla mnie śmierć. Po pauzie następuje jakiś gorzki żal, absolutna rezygnacja i niemożliwość powrotu do tego, co było wcześniej. Finał zaś jest apoteozą ostatecznego zwycięstwa. A zatem przez cierpienie do zwycięstwa. Dużo tu metafizyki.

A może przez to, że zajmuję się trochę filozofią, taka interpretacja jest mi bliska? Może jest w tym utworze dotknięcie tajemnicy bytu, bo przecież cierpienie - fizyczne i duchowe - jest wpisane w nasze życie? Cierpienie jest jak brama, przez którą odchodzimy z tego świata. Dla mnie Chopin pozostawił w tym utworze swój testament.

Polonez-Fantazja wieńczy płytę z wielkimi polonezami Chopina. A czy grywasz jeszcze te pierwsze, dziecięce polonezy?

- Miałem z nimi przyjemne epizody właśnie w dzieciństwie i jako nastolatek. Trzy pierwsze oraz te późniejsze - gis-moll i b-moll - zarejestrowałem dla TVP w Żelazowej Woli. To było w 1999 r., w Roku Chopinowskim. To doświadczenie na pewno wpłynęło na moje dalsze rozumienie logiki poloneza jako formy tanecznej. Ale wiele dała mi znajomość historii Polski, tekstów Mickiewicza i Sienkiewicza. I czytanie Norwida. To on tak mówił o polonezie: że dla nas, Polaków, wartość powagi rytmu poloneza jest tym, czym dla Greków - jeśli chodzi o rozwój pieśni - pozostaje epopeja.

Czy masz ulubione nagrania polonezów?

- Nie analizowałem innych nagrań, nie słuchałem tak bardzo. A już w ogóle nie słuchałem, gdy zapadła decyzja o nagraniu. Oczywiście od dziecka pamiętam interpretacje Artura Rubinsteina, i to z różnych okresów. Niektóre jego nagrania są bardzo żywe, energiczne, ale nigdy nie miałem wrażenia, że to nie jest polonez. To wielka sztuka znaleźć swobodę interpretacji, nie tracąc nic ze specyfiki utworu.


Czy teraz, gdy płyta już się ukazała, zamykasz nuty polonezów i skupiasz się na innych utworach? Czy będą wracać podczas koncertów?

- Nie zamykam op. 40, bo na niektórych recitalach, jeszcze w tym sezonie, będę prezentował polonezy A-dur i c-moll. Jest to opus nieco mniej grywany. Ale muszę powiedzieć, że polonezy właściwie nie pojawiają się w europejskich salach koncertowych. Na koncertach będę też grał III Scherzo Chopina, III Partitę Bacha, wczesną sonatę Beethovena D-dur op. 10 nr 3. A jeśli chodzi o występy z orkiestrą, to teraz króluje koncert Roberta Schumanna.

Czyli na kolejnej płycie Schumann?

- Nie, przynajmniej nie teraz. Plany fonograficzne są inne. Mogę powiedzieć, że mam zaplanowane dwa kolejne projekty. Pierwszy, solowy, jest już właściwie ustalony we wszystkich szczegółach. Drugi, orkiestrowy, w 70 proc. - jest już orkiestra, dyrygent, repertuar. Jeszcze tylko szukamy dat.

A co z twoimi studiami?

- Nadal studiuję filozofię. Ostatnio zajmowałem się polonezami, mazurkami i walcami w kontekście rozważań o swobodzie w interpretacji dzieła sztuki. Zamierzam zakończyć studia przed kolejnym Konkursem Chopinowskim, w październiku 2015 r. Teraz piszę pracę. Mam też na koncie artykuł, który zostanie opublikowany w "Ruchu Filozoficznym" - dotyczy m.in. logiki dzieła muzycznego oraz jej znaczenia w jego interpretacji.

Masz jeszcze czas na coś poza muzyką i filozofią?

- Na krótkie wakacje - tydzień w październiku, po tournée w Stanach Zjednoczonych. Mam tam krewnych, którzy mieszkają w Princeton. Mają też dom na Florydzie, mają fortepian, więc warunki są idealne. Bo już w listopadzie zaczynam koncertem w mojej ulubionej sali w Concertgebouw w Amsterdamie. Potem zagram m.in. w Hiszpanii i we Włoszech, a w grudniu jadę na cztery koncerty do Japonii. W Polsce wystąpię w przyszłym roku.


Some of the images and literary works on this website remain the property of their owners. No copyright infringement is intended.
Visitors are asked to contact the author of this website personally before quoting any material which is exclusive to www.blechaczinfo.com



„40 Konzerte pro Saison sind ausreichend“

„40 Konzerte pro Saison sind ausreichend“

Zu Gast beim Musikfest Bremen: Pianist Rafal Blechacz braucht Zeit, um seine Programme vorzubereiten

Der Pianist Rafal Blechacz gewann vor sieben Jahren den 15. Chopin-Wettbewerb. Inzwischen konzertiert der 28-jährige Pole weltweit. Am 10. September wird er beim Musikfest unter anderem mit Werken von Fréderic Chopin und Johann Sebastian Bach sein Bremer Debüt geben. Mit Rafal Blechacz sprach Dagmar Zurek.

- Man nennt Sie den „Giganten unter den Pianisten“ unserer Zeit. Freut Sie so etwas, oder setzen Sie solche Lobeshymnen unter Druck?

Rafal Blechacz: Ich denke darüber nicht nach, was man so über mich schreibt oder als was man mich bezeichnet. Wichtig ist allenfalls, wie das Publikum meine Interpretationen aufnimmt und wie nahe ich ihm die Gedankenwelt der jeweiligen Komponisten vermitteln kann.

- Man attestiert Ihnen einen „Luxus der Selbstbeschränkung“, da Sie nicht mehr als 40 Konzerte im Jahr geben. Kann man sich als Pianist so etwas heute noch leisten angesichts des immer schwieriger werdenden Musikmarktes und der großen Konkurrenz?

Meiner Meinung nach sind 40 Konzerte ausreichend für eine Saison, damit ich meinen eigenen Ansprüchen genügen kann. Ich brauche einfach Zeit, um meine Programme vorzubereiten. Außerdem habe ich auch noch ein Privatleben.

- Als Gewinner des Chopin-Wettbewerbs wurden Sie gleichzeitig ausgezeichnet für die beste Mazurka und die beste Polonaise. Auch beim Musikfest werden Sie Chopins Mazurkas op.63 und die Polonaisen op.40 spielen. Hat sich Ihre Herangehensweise an diese Genres in den letzten Jahren verändert?

Natürlich ist mein Zugang zu diesen Werken inzwischen ein anderer. Alleine schon, weil ich in den letzten Jahren viel mehr Konzerterfahrung dazugewinnen konnte. Wenn ich entscheide, dass gewisse Phrasen einer Mazurka oder einer Polonaise anders klingen sollten als sonst, hängt das allerdings auch von Elementen ab wie der Akustik des Saales, der Atmosphäre im Publikum oder dem Zustand des jeweiligen Instruments.

- Ist Werktreue in jedem Falle wichtiger als die Intuition des Augenblicks?

Immer sollte der Komponist im Mittelpunkt stehen. Ich respektiere alle Intentionen eines Komponisten, weil ich denke, nur so kann der Zugang zu einer authentischen Interpretation erfolgen. Genauso wichtig ist die Intuition des Moments – die ermöglicht es mir noch während des Konzerts, meine Interpretation zu ändern, meine ganz spezielle Sicht auf ein Stück zu entwickeln. Dabei ist es schwierig, aber möglich, eine Verbindung zu schaffen zwischen dem Personalstil der Komponisten und dem des Pianisten. Dieses Phänomen ist genauso schwierig zu begründen wie das Rubato speziell bei Chopin. Oder die ewige, schwierige Frage, ob man Chopin eher klassisch oder eher romantisch angehen sollte.

- Auch Bachs Partita Nr.3 steht in Bremen auf Ihrem Programm. Es gibt Pianisten, die sich mit 30 für zu jung hielten, um Bach interpretieren zu können. Muss man alt und fromm sein, um Bach authentisch spielen zu können?

Die Orgelmusik Bachs war meine erste Berührung mit Musik. Ich nutzte damals als Kind jede Gelegenheit, in der Kirche Bach zu spielen, denn die polyphonischen Strukturen seiner Musik waren für mich sehr aufregende Erfahrungen. Das ist auch heute noch so. Wenn ich zu Hause bin in Polen, gehe ich immer wieder in unsere Kirche an die Orgel, spiele Bach oder auch gerne mal César Franck. Als ich mit elf die ersten kleinen Wettbewerbe in Polen gewann, merkte ich allerdings, dass das Klavier das geeignetere Instrument sein würde. Ich liebe Bach und spiele ihn oft in meinen Konzerten, ob in Europa oder in Amerika. Meist am Anfang. Ich denke, Bach ist immer am besten dazu geeignet, ein Konzert zu eröffnen.

- Herr Blechacz, Sie spielen Klavier seit Ihrem 5. Lebensjahr. Gab es für Sie eigentlich eine Kindheit und Jugend abseits des Übens? Habe Sie als Kind zum Beispiel Fußball gespielt?

Ich war nie besonders darauf erpicht, Fußball zu spielen als Kind, aber es machte mir Spaß, Rad zu fahren und zu joggen. Auch vor dem Chopin-Wettbewerb bin ich unheimlich viel gelaufen – ich wollte einfach meine physische Ausdauer für den Wettbewerb trainieren. Denn ich wusste ja, dass der sehr, sehr anstrengend sein würde. Auch bei langen Konzertreisen ist eine gute Kondition schon von Vorteil.